آنژیوگرافی تفاضلی(‏Digital Subtraction Angiography‏) ‏
سیستم‌های آنژیوگرافی تفاضلی تجاری در انواع و مدلهای مختلفی طراحی و وارد بازار شده‌اند. اما همه این مدل‌ها در یک دیدگاه با یکدیگر اشتراک دارند. در آنژیوگرافی ‏X-Ray‏ استاندارد، تصاویر رگها اغلب توسط استخوانها مبهم و تاریک میشود. به خصوص هنگامی که از رگهای درون جمجمه تصویر برداری شود. آنژیوگرافی تفاضلی  برای بهبود کنتراست تصاویر رگها توسعه یافته است. در این تکنیک تصاویر به دست آمده قبل از تزریق ماده حاجب و پس از تزریق توسط کامپیوتر تفریق (‏Subtract‏) میشود. بنابراین ساختمان آناتومیکی که در دو تصویر یکسان است، را می توان حذف کرد و در نتیجه فقط تصویر رگها باقی میماند. تصویری که قبل از تزریق ماده حاجب به دست میآید، ‏Mask Image‏ نامیده میشود. ‏
‏ پردازش‌گرآنژیوگرافی تفاضلی دو حافظه مجزا برای تصویر دارد، که یکی برای تصویر ‏Mask‏ و دیگری مربوط به تصویر با تزریق ماده حاجب است. این دو تصویر پس از تفریق به قسمت پردازش رفته و سپس به واحد نمایش میروند. سیستم‌های آنژیوگرافی تفاضلی جدید بر پایه سیستمهای پردازش‌های نهایی هستند. که با نرمافزار خاص و امکانات نمایش تجهیز شدهاند. سیستمهای آنژیوگرافی تفاضلی  میتوانند پردازش های نهایی قابل توجهی بر روی تصویر انجام دهند.                                             ‏
حالت‌های پردازش شامل ‏Windowing‏ (تکنیکی برای بالا بردن کنتراست تصویر)، فیلتر کردن و اندازه‌گیری‌های کمی آنها، میتوانند هر تغییر مکان و حرکتی را که در ‏Mask Image‏ رخ میدهد تصحیح  کنند. ‏

در آنژیوگرافی تفاضلی بسیاری از مدهای تصویر برداری قابل اجرا هستند، که متداول‌ترین آنها، ‏puls mode‏ است. در این حالت جریان تیوب اشعه ایکس بالا(‏mA‏1000-100) و اشعه ایکس به صورت پالسی تصویربرداری را انجام می‌دهند و تعداد کمی تصویر در مدت زمان یک ثانیه و در طول تزریق ماده حاجب جمع آوری شده و از تصویر‌ ‏Mask‏ که کمی قبل تر از تزریق ماده حاجب ذخیره شده، کم می‌شود. ‏
در ‏mode‏ پیوسته نیز جریان تیوب پایین و در حدود(‏mA‏50-5)‏‎ ‎است و تصاویر با نرخ ‏f/s ‎‏30 جمع آوری می‌شوند. یک سری از فریم‌ها برای کاهش مقدار نویز متوسط‌گیری می‌شوند. ‏
در ‏mode‏ فلوروسکوپی تصاویر کنتراست با سرعت ‏f/s‏‌30 با کم کردن فریم‌های بعدی از فریم‌های قبلی به دست می‌آیند. تعدادی از سیستم‌های آنژیوگرافی تفاضلی  می‌توانند با بیشتر از یک ‏mode‏ یا همه ‏mode‏‌ ها کار کنند. بیشتر آزمایشات آنژیوگرافی تفاضلی  25 تا 45 دقیقه زمان برای انجام دادن نیاز دارند. آنژیوگرافی تفاضلی  محدوده وسیعی از کاربردهای کلینیکی را شامل می‌شود. و برای تصویربرداری از شکم، قلب، سیستم تنفسی، شریان کاروتید و رگهای درون جمجمه‌ای و رگهای محیطی به کار می‌رود. ‏
بیشتر سیستم‌ها از صفحات تشدید کننده تصویر استفاده می‌کنند. برای مد پالسی یک کنترل از راه دور قبل از ‏camera‏ ‏TV‏ قرار گرفته است، تا سرعت ‏exposure‏‌ها قابل کنترل باشد. سیگنال ‏video‏ از دوربین ‏TV‏ توسط (‏ADC‏) دیجیتال می‌شود و به یکی از دو حافظه تصویر فرستاده می‌شوند. اگر تصویر مربوط به قبل از تزریق باشد، در یک حافظه قرار گرفته و برای ادامه کار ذخیره می شود و همه تصاویر بعدی در حافظه دیگر قرار می‌گیرند. تصویر ‏Mask‏ سپس از تمام تصاویر بعد از تزریق تفریق می‌شود. برای بالا بردن کنتراست تصویر به دست آمده از "‏window & level‏" استفاده می‌شود تا کنتراست بالا برده شود. مجدداً تصویر توسط (‏DAC‏) به آنالوگ تبدیل شده و در نهایت برای نمایش به مانیتور فرستاده می‌شود. ‏
همانطور که در شکل‌ها مشاهده می‌شود، سیگنال ویدئویی قبل از آنکه وارد ‏ADC‏ شود،وارد یک آمپلی فایر لگاریتمی می‌شود. آمپلی فایر لگاریتمی، تصویری یکنواخت از رگها در تصویر تفاضلی را ارایه می‌‌کند.‏
در صفحه که در جلوی اپراتور قرار گرفته دکمه ‏exposure‏ و همچنین مد تصویرگیری و نرخ تصویربرداری توسط اپراتور انتخاب می‌شود و همچنین امکان کنترل انژکتور پردازش نهایی دیتا وجود دارد. پردازش نهایی شامل ‏window‏ و تنظیمات سطوح و همچنین شامل آنالیزهایی برای حذف آرتیفکت است.‏
پارامترهای کارآیی سیستم آنژیوگرافی تفاضلی:‏
پارامترهای کارآیی و بازده برای سیستم آنژیوگرافی تفاضلی  به کیفیت تصویر بر می‌گردد و با یک فانتوم می‌توانند ارزیابی شوند. این پارامترها به صورت زیر هستند:
1-رزولوشن سه بعدی



5-تابش اشعه‏
‏2-بهبود کنتراست‏3-یکنواختی فضایی ‏‏4-خطی بودن کنتراست‏6-کاهش آرتیفکت ‏

کاهش آرتیفکت‌های حرکت بیمار در آنژیوگرافی تفاضلی ‏
اگر موقعیت پیکسل جسم پس‌زمینه مانند استخوان، هوا، گاز روده و... در طول تصویر برداری حرکت کند، نتیجه آن ثبت نادرست و ایجاد تصویر مبهم است، و آرتیفکت نامیده می‌شود و وضوح و شفافیت دیدن رگها را مبهم می‌سازد. ثبت نادرست ممکن است، به دلیل حرکت بیمار، تیوب اشعه ‏X، صفحات تشدید کننده تصویر و همچنین نوسانات منبع برق، و نقص و ایراد حلقه تصویربرداری رخ دهد. آرتیفکت‌های که از وسایل ایجاد می‌شود، رفلکس نوسانات نامناسب از تجهیزات هستند و نباید وجود داشته باشند. حرکت بیمار علت اساسی در تنزل کیفیت تصویر در آنژیوگرافی تفاضلی  هستند. اگرچه تکنیک‌های متعددی در دو دهه اخیر برای بهبود دادن تصاویر آنژیوگرافی تفاضلی  به کار گرفته شده است، اما آرتیفکت‌های حرکتی، را نمی‌توان به طور کامل حذف کرد. ‏
یکی از این تکنیک‌ها ‏remasking‏ است، که پروسه ایی است که در آن یکی از فریم‌های برداشته شده پس از اینکه حرکت رخ داد، به عنوان تصویر ‏mask ‎‏ جدید استفاده و از تصویرهای بعدی کم می‌شود. ‏
تکنیک دوم مربوط به ثبت دو تصویر است، که باید با یکدیگر تفریق شوند، که نسبت به یکدیگر شیفت پیدا می‌کنند و گاهی نیز چرخش پیدا می‌کنند.‏


فیلم/صفحه
آنژیوگرافی فیلم/صفحه به سرعت توسط آنژیوگرافی دیجیتال جایگزین شد. البته فیلم مزایایی نسبت به حالت دیجیتال دارد:‏
قدرت تفکیک بالاتری دارد. اما آنژیوگرافی دیجیتال تصاویر با کیفیت بهتری را نتیجه می‌دهد. با این وجود در اکثر آنژیوگرافی قدرت تفکیک بالا فیلم در نظر گرفته می‌شود. زیرا این قدرت تفکیک برای بعضی از مطالعات خاص لازم است، مانند آزمایش ریوی. یک استراتژی عمومی برای داشتن قابلیت فیلم مجهز کردن آزمایشگاه دیجیتال به تبدیل کننده فیلم سریال است. این تبدیل کننده فیلم در زیر قسمت تشدید کننده نصب  می‌شود. ‏
ذخیره سازی تصویر
استراتژی ذخیره سازی تصویر در آنژیوگرافی به صورت هم زمان و هم به صورت بایگانی است. ذخیره سازی همزمان به وسیله دیسکهای دیجیتال بلاد رنگ انجام می‌شود. قابلیت ضبط بلادرنگ با استفاده از هدهای موازی، فشرده سازی اطلاعات و آرایه‌های دیسک انجام می‌شود. ‏

نویسنده: مهندس آزاده صدوقی

منبع: ماهنامه مهندسی پزشکی